Korupcia s eurofondmi v jednej posteli

Tla─Ź ─Źl├ínku 16.11.2013 | Du┼ían Sloboda | ─îl├ínky

Pr├ştomnos┼ą korupcie na eurofondovom l├┤┼żku zak├íza┼ą nedok├í┼żeme, mo┼żno len obmedzi┼ą frekvenciu n├ív┼ítev.

Spr├ívy o tom, ┼że prerozde─żovanie eurofondov je nielen na Slovensku prerasten├ę korupciou, sa stali nato─żko be┼żn├Żmi, ┼że na┼ía pozornos┼ą u┼ż vo─Źi nov├Żm a ─Ć┬Ćal┼í├şm tak├Żm zmienkam otupuje. A to i preto, ┼że nik v├Żznamn├Ż u n├ís ne┼íiel za zjavn├ę zlodej─Źiny za mre┼że, a to ani na─Źas, ako doktor Rath u susedov.

Spolo─Źensk├í zmluva zerodovala na prach, n├ílepka pr├ívneho ┼ít├ítu vytrvalo bledne a namiesto ojedinele sa vyskytuj├║cich „napr├íva─Źov“ neute┼íen├ęho stavu vec├ş verejn├Żch si nepou─Źite─żn├ę Slovensko opakovane vyber├í nov├Żch spasite─żov. Tak ─Źo by sme s tou korupciou v eurofondoch mohli urobi┼ą, ke─Ć┬Ć raz, nebodaj, prestane plati┼ą „ned├í sa“?

Miesta ─Źinu

V prvom rade plat├ş, ┼że k├Żm tu eurofondy bud├║, dovtedy bude s nimi v jednej posteli sp├íva┼ą i korupcia. Jej pr├ştomnos┼ą na eurofondovom l├┤┼żku zak├íza┼ą nedok├í┼żeme, mo┼żno len obmedzi┼ą frekvenciu n├ív┼ítev. La┼íkovanie sa za─Ź├şna vo f├íze, ke─Ć┬Ć sa vyberaj├║ hodnotitelia projektov. T├ş m├┤┼żu by┼ą bu─Ć┬Ć intern├ş, teda z radov zamestnancov ministerstiev, s kvalifika─Źn├Żmi predpokladmi a neraz i bez nich, alebo extern├ş.

Pri v├Żbere externistov sme boli opakovane svedkami hry na transparentnos┼ą. To vtedy, ke─Ć┬Ć ministerstvo tu na zastr─Źenej n├ístenke alebo tam na nen├ípadnej podstr├ínke rezortn├ęho webu piatok zverejn├ş a pondelok hne─Ć┬Ć zves├ş inform├íciu o tom, ┼że h─żad├í hodnotite─żov.

Kr├ítko form├ílne verejnou inform├íciou disponuj├║ teda najm├ş┬Ą t├ş, ktor├Żm je prednostne posunut├í. Vybra┼ą z takto selektovan├Żch z├íujemcov t├Żch „vhodn├Żch“, u┼ż b├Żva hra─Źka.

Flirtovanie pokra─Źuje, ke─Ć┬Ć takto vybran├ş hodnotitelia rozhoduj├║, ktor├ę projekty skon─Źia nad ─Źiarou a ktor├ę sa do medz├ş finan─Źn├ęho bal├şka danej v├Żzvy u┼ż zmesti┼ą nedok├í┼żu, a peniaze na ┼żiados┼ą o ich spolufinancovanie tak u┼ż nezv├Ż┼íia. A priam nemravne naostro sa ide do toho vo f├íze tendrov, teda verejn├ęho obstar├ívania tovarov, pr├íc a slu┼żieb v r├ímci realiz├ície projektov.

Ak sa v podmienkach obstar├ívanie zadefinuje pr├şli┼í ┼ípecificky a ├║zko, st├íva sa verejne dostupn├Żm len pre p├ír vyvolen├Żch. Alebo dobre, povedzme, ┼że pre troch, ak treba. T├ş s├║, ako zis┼ąujeme zv├ş┬Ą─Ź┼ía a┼ż ex post, ak v├┤bec, neraz dohodnut├ş s obstar├ívate─żom i navz├íjom. A ak sa im podmienky u┼íij├║ na telo, ─Źasto ve─ża nezm├┤┼że ani n├ísledn├í elektronick├í aukcia.

V predstieranej hre na konkurenciu tak vyhr├í raz jeden, inokedy druh├Ż. Nielen soci├ílne podniky z ├ęry prvej Ficovej vl├ídy by o tom vedeli hovori┼ą.

Ako tie n├ív┼ítevy obmedzi┼ą?

Za─Źa┼ą treba t├Żm, ┼że skoncujeme s hodnotite─żmi a ich subjekt├şvnym ude─żovan├şm bodov. ┼Żiadate─ż, ktor├Ż spln├ş podmienky stanoven├ę vo v├Żzve, by mal ma┼ą n├írok na pridelenie eurofondov po prejaven├ş z├íujmu predlo┼żen├şm jednoduchej stru─Źnej ┼żiadosti. Firmy by ┼żiadate─żmi by┼ą nemali, aby nedoch├ídzalo k trhov├Żm deform├íci├ím.

Opera─Źn├Żch programov a – aj v─Ć┬Ćaka po┼żiadavk├ím Eur├│pskej ├║nie – nezmyselne ┼íirok├Żch hierarchi├ş prior├şt v ich r├ímci by malo by┼ą menej. A menej by malo by┼ą i v├Żziev, boli by priebe┼żn├ę a bal├şk zdrojov na jednu by mal by┼ą objemnej┼í├ş. Poradie ┼żiadate─żov by sa malo ur─Źova┼ą napr├şklad na z├íklade koeficientu pod─ża miery nezamestnanosti obce, okresu ─Źi kraja (pod─ża typu projektu), pri─Źom so z├íujemcami z regi├│nov s vy┼í┼íou mierou nezamestnanosti by sa mali uzavrie┼ą zmluvy prednostne. Analogicky by sa pou┼żil i in├Ż vhodn├Ż ┼ítatistick├Ż indik├ítor pod─ża typu danej v├Żzvy, nie v┼íetko s├║vis├ş s nezamestnanos┼ąou.

Nemali by sa predklada┼ą desiatky str├ín a desiatky pr├şloh ako v s├║─Źasnosti. ┼Żiadate─ż by mal preuk├íza┼ą, ┼że nie je dl┼żn├şkom ┼ít├ítu a je schopn├Ż projekt mana┼żova┼ą a spolufinancova┼ą.

Ak ├║radn├şci na ministerstve pri kontrole form├ílnych n├íle┼żitost├ş a opr├ívnenosti ┼żiadosti zistia nes├║lad, kontaktuj├║ ┼żiadate─ża. Ak d├┤jde k jeho vyradeniu, ┼żiadate─ż by mal ma┼ą mo┼żnos┼ą odvola┼ą sa. Ak ministerstvo ako riadiaci org├ín odvolaniu nevyhovie, mal by ma┼ą ┼żiadate─ż mo┼żnos┼ą obr├íti┼ą sa oh─żadom presk├║mania rozhodnutia napr├şklad na ├Ürad vl├ídy ako centr├ílny koordina─Źn├Ż org├ín.

Cel├Ż proces prerozde─żovania eurofondov vr├ítane ┼żiadost├ş, rozhodnut├ş, odvolan├ş a ich od├┤vodnen├ş by mal by┼ą priebe┼żne verejne dostupn├Ż na osobitnom port├íli.

Pokia─ż ide o verejn├ę obstar├ívanie, treba pokra─Źova┼ą po spr├ívnej ceste zverej┼łovania zml├║v, na ktor├║ Slovensko nasmerovala Radi─Źovej vl├ída, a v ich orientovan├ş sa ─żu─Ć┬Ćom v├Żrazne napomohli projekty otvoren├Żch d├ít z prostredia Aliancie Fair-play a Transparency International Slovensko.

Aby sme odkryli praktiky zmanipulovan├Żch tendrov, mali by sa povinne zverej┼łova┼ą i v┼íetci uch├ídza─Źi v jednotliv├Żch obstar├ívaniach. Ove─ża ─żah┼íie by sa tak pouk├ízalo na pr├şpady, ke─Ć┬Ć sa obstar├ívate─ż a (tri) firmy na s├║┼ąa┼ż len hraj├║.

Autor je analytik Konzervat├şvneho in┼ítit├║tu M. R. ┼átef├ínika.

─îl├ínok bol publikovan├Ż v denn├şku SME d┼ła 15. novembra 2013.

Slovensko ─Źerp├í eurofondy pomal┼íie
17.09.2017 | Dušan Sloboda


Caf├ę Eur├│pa: Kam id├║ eurofondy?
27.01.2016 | Ivan Kuhn


.t├Ż┼żde┼ł: Tunelovanie eurofondov
06.05.2014 | Ivan Kuhn

Videoarch├şv t├Ż┼żdenn├şka .t├Ż┼żde┼ł zo d┼ła 6. m├íja 2014, k dispoz├şcii tie┼ż tu.


TEDx: Opera─Źn├Ż program kraj┼íie Slovensko
15.08.2013 | Jakub Pta─Źin


Eurofondy a regionálne rozdiely v Európskej únii
05.02.2013 | Dušan Sloboda

regio.institute.sk


E├Ü sa v boji s region├ílnymi rozdielmi nedar├ş
05.02.2013 | Dušan Sloboda
Spusti┼ą video

Videokoment├ír pre t├Ż┼żdenn├şk .t├Ż┼żde┼ł zo d┼ła 2. febru├íra 2013 n├íjdete k dispoz├şcii tie┼ż tu.