Eurofondy a regi├│ny

Tla─Ź ─Źl├ínku 26.5.2007 | Du┼ían Sloboda | ─îl├ínky

Podpora region├ílneho rozvoja a zni┼żovanie region├ílnych rozdielov. Tak znie unisono z vyhl├ísen├ş eur├│pskych i na┼íich politikov, t├Żch z ─żavice i t├Żch z pravice, z „ve─żkej“ ─Źi komun├ílnej politiky, od├┤vodnenie, pre─Źo treba prerozde─żova┼ą eurofondy. Plnia v┼íak eurofondy tento deklarovan├Ż ├║─Źel?

Posvietili sme si na prerozde─żovanie eurofondov z priority Lok├ílna infra┼ítrukt├║ra, z ktorej v rokoch 2004 – 2006 ministerstvo v├Żstavby a region├ílneho rozvoja do regi├│nov nasmerovalo vy┼íe ┼ítyri miliardy kor├║n s cie─żom spolufinancova┼ą projekty ┼żiadate─żov preva┼żne zo samospr├ív obc├ş a miest (s v├Żnimkou Bratislavsk├ęho kraja). Je logick├ę o─Źak├íva┼ą, ┼że ak eurofondy maj├║ prispieva┼ą k stanoven├ęmu cie─żu zmier┼łova┼ą rozdiely medzi regi├│nmi, tak podporovan├ę by mali by┼ą prioritne tie regi├│ny, ktor├ę ┼ítatisticky vykazuj├║ ak├ęsi zaost├ívanie, napr├şklad na z├íklade miery nezamestnanosti.

Av┼íak prerozde─żovanie eurofondov z priority Lok├ílna infra┼ítrukt├║ra do jednotliv├Żch regi├│nov bolo v├Żrazne nerovnomern├ę. Na jednom p├│le s├║ okresy, ktor├ę z├şskali z eurofondov podporu na spolufinancovanie projektov vy┼í┼íiu ne┼ż 150 mili├│nov kor├║n, medzi nimi Dunajsk├í Streda (284 mil. Sk), Nov├ę Z├ímky (194 mil. Sk), Kom├írno (187 mil. Sk), ┼áa─ża (161 mil. Sk) a Rimavsk├í Sobota (154 mil. Sk). Protip├│l predstavuj├║ okresy Ko┼íice II a┼ż IV a ┼Żarnovica, v ktor├Żch nebol podporen├Ż ani jeden projekt.

Vzh─żadom na v├Żrazne odli┼ín├Ż po─Źet obyvate─żov jednotliv├Żch okresov je vhodnej┼íie porovn├íva┼ą v├Ż┼íku prerozdelen├Żch eurofondov do regi├│nov v prepo─Źte na po─Źet ich obyvate─żov. V skupine okresov, v r├ímci ktor├Żch boli projekty z eurofondov v prepo─Źte per capita podporen├ę najv├ş┬Ą─Ź┼ími, s├║ nielen okresy s nadpriemernou v├Ż┼íkou nezamestnanosti (napr. Rimavsk├í Sobota, Ve─żk├Ż Krt├ş┼í a Sobrance – v┼íetky viac ne┼ż 20 %), ale i okresy s nezamestnanos┼ąou na ├║rovni priemeru (napr. Tvrdo┼í├şn, Doln├Ż Kub├şn a ┼áa─ża), ─Źi okres Dunajsk├í Streda s v├Żrazne podpriemernou mierou nezamestnanosti (7,4 %, priemer za SR bol 11,4 %). Na druhej strane, medzi okresmi, kam putuje z eurofondov najni┼ż┼íia podpora v prepo─Źte na obyvate─ża, s├║ napr├şklad okresy Ko┼íice-okolie, Lu─Źenec, Gelnica ─Źi Polt├ír, pri─Źom v┼íetky mali vy┼í┼íiu nezamestnanos┼ą ne┼ż 20 % (├║daje s├║ za rok 2005).

D├┤vod, pre─Źo eurofondy ani nem├┤┼żu v plnej miere prispieva┼ą k deklarovan├ęmu cie─żu zni┼żovania region├ílnych rozdielov, a, naopak, m├┤┼żu prispieva┼ą dokonca i k ich prehlbovaniu, vypl├Żva tie┼ż z faktu, ┼że v mechanizme ich prerozde─żovania je princ├şp „s├║┼ąa┼żivosti“. Ak je projekt obce A z okresu X s mierou nezamestnanosti na ├║rovni 10 % spracovan├Ż na lep┼íej ├║rovni ne┼ż projekt obce B z okresu Y s mierou nezamestnanosti na ├║rovni 20 %, hodnotiaca komisia by mala ohodnoti┼ą ten lep┼í├ş projekt vy┼í┼í├şm po─Źtom bodov a pris├║di┼ą mu tak mo┼żnos┼ą ─Źerpa┼ą prostriedky z eurofondov. Navy┼íe, ke─Ć┬Ć┼że proces je zlo┼żit├Ż, uspej├║ t├ş ┼żiadatelia, ktor├ş maj├║ lep┼í├ş pr├şstup k inform├íci├ím na ministerstv├ích a nemo┼żno vyl├║─Źi┼ą, ┼że v procese hodnotenia, v├Żberu a schva─żovania projektov je pr├ştomn├í korupcia a klientelizmus. Jav├ş sa tie┼ż, ┼że ak je politick├í pr├şslu┼ínos┼ą ┼żiadate─ża zo samospr├ívy identick├í s identitou vl├ídnucich str├ín, ktor├ę zodpovedaj├║ za prerozde─żovanie eurofondov, m├┤┼że to ┼żiadate─żom pom├┤c┼ą v ich snahe uspie┼ą pri z├şskavan├ş podpory z eurofondov.

Nie je teda v├┤bec pravidlom, ┼że „podpora“ z eurofondov je adresn├í a smerovan├í t├Żm, ktor├ş ju najviac potrebuj├║. Eurofondy s├║ len redistribu─Źnou strat├ęgiou, v r├ímci ktorej vl├ídy pon├║kaj├║ transfery verejn├Żch financi├ş, ktor├ę predt├Żm z├şskaj├║ v├Żberom dan├ş od ob─Źanov a firiem Slovenska a ostatn├Żch ─Źlensk├Żch kraj├şn E├Ü.

Autor je analytik Konzervat├şvneho in┼ítit├║tu M. R. ┼átef├ínika.

─îl├ínok bol publikovan├Ż v denn├şku Hospod├írske noviny d┼ła 25. m├íja 2007.


Anal├Żza Eurofondy a region├ílne rozdiely na Slovensku. Pr├şpad priority Lok├ílna infra┼ítrukt├║ra (2004-2006) je vo─żne dostupn├í tu.

Slovensko ─Źerp├í eurofondy pomal┼íie
17.09.2017 | Dušan Sloboda


Caf├ę Eur├│pa: Kam id├║ eurofondy?
27.01.2016 | Ivan Kuhn


.t├Ż┼żde┼ł: Tunelovanie eurofondov
06.05.2014 | Ivan Kuhn

Videoarch├şv t├Ż┼żdenn├şka .t├Ż┼żde┼ł zo d┼ła 6. m├íja 2014, k dispoz├şcii tie┼ż tu.


TEDx: Opera─Źn├Ż program kraj┼íie Slovensko
15.08.2013 | Jakub Pta─Źin


Eurofondy a regionálne rozdiely v Európskej únii
05.02.2013 | Dušan Sloboda

regio.institute.sk


E├Ü sa v boji s region├ílnymi rozdielmi nedar├ş
05.02.2013 | Dušan Sloboda
Spusti┼ą video

Videokoment├ír pre t├Ż┼żdenn├şk .t├Ż┼żde┼ł zo d┼ła 2. febru├íra 2013 n├íjdete k dispoz├şcii tie┼ż tu.